Sau khi ký kết Bản ghi nhớ Islamabad nhằm chấm dứt xung đột kéo dài từ cuối tháng 2, Mỹ và Iran đang từng bước thực hiện các cam kết ban đầu. Washington đã dỡ bỏ phong tỏa hàng hải đối với Iran, trong khi Tehran bắt đầu mở lại eo biển Hormuz. Một chương trình tái thiết kinh tế quy mô tối thiểu 300 tỷ USD cũng đang được các đồng minh của Mỹ chuẩn bị cho Iran.

Mỹ chính thức dỡ bỏ phong tỏa hàng hải đối với Iran

Ngày 18/6, Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ (CENTCOM) thông báo lực lượng Mỹ đã thực hiện chỉ thị của Tổng thống Donald Trump về việc chấm dứt các biện pháp phong tỏa hải quân áp đặt lên Iran.

Theo tuyên bố của CENTCOM được hãng tin RIA dẫn lại, toàn bộ hoạt động vận tải biển ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran hiện đã được khôi phục, đánh dấu bước đi đầu tiên trong quá trình thực thi các cam kết được thống nhất giữa hai bên.

Động thái này được xem là tín hiệu cho thấy Washington đang bắt đầu triển khai các nội dung quan trọng trong thỏa thuận hòa bình vừa đạt được với Tehran.

Iran thực hiện cam kết mở lại eo biển Hormuz

Trước đó một ngày, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Iran đang tuân thủ các nghĩa vụ được quy định trong bản ghi nhớ, đặc biệt là việc bảo đảm an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz.

Theo ông Vance, trong hai đêm liên tiếp không ghi nhận bất kỳ vụ tấn công hay pháo kích nào nhằm vào tàu thuyền hoạt động trong khu vực. Đây được coi là dấu hiệu tích cực cho thấy Tehran đang từng bước khôi phục lưu thông trên tuyến hàng hải chiến lược bậc nhất thế giới.

Ông cũng nhấn mạnh rằng nếu các điều khoản của thỏa thuận tiếp tục được thực hiện đầy đủ, Mỹ sẽ từng bước thu hẹp sự hiện diện quân sự tại Trung Đông về mức trước khi xung đột bùng phát.

Bên cạnh đó, tiến trình nới lỏng các hạn chế liên quan đến hoạt động xuất khẩu dầu của Iran cũng đang được thúc đẩy nhanh hơn theo các cam kết đã đạt được.

Bản ghi nhớ đánh dấu chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần 4 tháng

Trong tối 18/6, Mỹ và Iran đã tiến hành ký kết từ xa Bản ghi nhớ Islamabad, văn kiện được xem là nền tảng cho việc chấm dứt cuộc xung đột bắt đầu từ ngày 28/2.

Theo nội dung thỏa thuận, hai bên cam kết tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau, đồng thời không can thiệp vào các vấn đề nội bộ của đối phương.

Một trong những điều khoản đáng chú ý nhất là việc Iran đồng ý miễn hoàn toàn phí lưu thông đối với tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz trong thời gian 60 ngày kể từ khi thỏa thuận có hiệu lực. Động thái này được kỳ vọng sẽ góp phần khôi phục hoạt động vận tải năng lượng toàn cầu sau nhiều tháng gián đoạn.

Mỹ và đồng minh chuẩn bị chương trình tái thiết tối thiểu 300 tỷ USD cho Iran

Ngoài các nội dung liên quan đến an ninh và hàng hải, thỏa thuận còn đặt nền móng cho một chương trình hỗ trợ phục hồi kinh tế quy mô lớn dành cho Iran.

Theo cam kết được đưa ra trong bản ghi nhớ, Mỹ cùng các quốc gia đồng minh tại Trung Đông sẽ xây dựng kế hoạch tái thiết Iran với tổng giá trị tối thiểu 300 tỷ USD.

Song song với đó, Washington cũng cam kết từng bước dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đối với Tehran theo lộ trình sẽ được xác định trong thỏa thuận hòa bình cuối cùng.

Về vấn đề hạt nhân, Iran tiếp tục khẳng định sẽ không phát triển hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân. Hai bên cũng thống nhất phối hợp với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) để giải quyết các vấn đề liên quan đến vật liệu hạt nhân hiện có của Iran.

Bắt đầu giai đoạn đàm phán 60 ngày

Theo Phó Tổng thống JD Vance, kể từ ngày 18/6, Mỹ và Iran chính thức bước vào giai đoạn thương lượng kéo dài 60 ngày nhằm xây dựng thỏa thuận cuối cùng.

Dù đánh giá tích cực về tiến trình hòa bình, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn đưa ra cảnh báo cứng rắn đối với Tehran.

Phát biểu tại Evian (Pháp), ông Trump cho biết đã nói rõ với phía Iran rằng Washington sẽ phản ứng quyết liệt nếu Tehran không tuân thủ các điều khoản đã ký kết. Theo ông, Mỹ tin tưởng Iran sẽ tôn trọng cam kết, nhưng nếu thỏa thuận bị phá vỡ, Washington sẵn sàng sử dụng các biện pháp quân sự mạnh mẽ để đáp trả. 

"Tôi đã nói với Iran: Này, nếu các ông không tôn trọng thỏa thuận chúng tôi sẽ ném bom dữ dội vào các ông. Tôi không nghĩ họ sẽ rút khỏi thỏa thuận. Dù không muốn nhưng chúng tôi sẽ ném bom dữ dội vào họ nếu họ phá vỡ thỏa thuận", ông Trump nói.

Nguồn: CafeF