Fed đối diện cuộc họp chính sách “khác thường”: chia rẽ nội bộ, áp lực chính trị và cuộc đua kế nhiệm Powell

Tuần này, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) bước vào một phiên họp chính sách hiếm thấy trong những năm gần đây — khi một đợt cắt giảm lãi suất 0,25 điểm phần trăm (25 điểm cơ bản) được xem là rất có khả năng, nhưng đồng thời môi trường chính trị bên ngoài và sự phân hóa nội bộ đang làm lu mờ thông điệp chính sách truyền thống của cơ quan này.

1. Bối cảnh: dự báo cắt 25 điểm — nhưng không “thuần” về chuyên môn

Thị trường hiện đang định giá cao khả năng Fed giảm 25 điểm cơ bản tại phiên họp 16–17/9, chủ yếu phản ánh những số liệu kinh tế gần đây (xu hướng yếu hơn của thị trường lao động và áp lực tăng trưởng), cùng hy vọng rằng việc hạ lãi sẽ hỗ trợ hoạt động kinh tế. Tuy nhiên, trạng thái “đồng thuận” trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) không còn chắc chắn; nhiều nhà phân tích cảnh báo đây có thể là một cuộc họp có mức bất đồng cao kỷ lục trong vài thập niên.

2. Cuộc chiến pháp lý và can thiệp chính trị — Cook được tòa cho phép ở lại, Miran vừa được xác nhận

Ngay trước thềm cuộc họp, một diễn biến chính trị–pháp lý đã làm nóng phòng họp: tòa phúc thẩm liên bang đã bác yêu cầu sa thải của Nhà Trắng đối với Thống đốc Fed Lisa Cook, cho phép bà tiếp tục tại vị và tham gia phiên họp trong khi vụ kiện vẫn được xét xử — diễn biến được nhiều hãng tin lớn đưa tin. Đồng thời, ứng viên do Tổng thống đề cử là Stephen Miran đã được Thượng viện xác nhận và tuyên thệ nhậm chức chỉ trước thi hành nhiệm vụ họp, với lễ tuyên thệ do một thẩm phán liên bang (Judge Elizabeth L. Branch) thực hiện. Những sự kiện này tạo ra một bối cảnh cực kỳ bất thường: một thành viên Fed bị Nhà Trắng tìm cách sa thải nhưng vẫn được toà bảo vệ tạm thời, và một thành viên mới do Nhà Trắng thúc đẩy vừa ngồi vào bàn họp.

3. Sự chia rẽ nội bộ: từ bất đồng “âm ỉ” đến khả năng nhiều phiếu đối ngược

Từ mùa hè, FOMC đã bắt đầu xuất hiện các phiếu bất đồng công khai — ở cuộc họp trước đó, hai thống đốc (Christopher Waller và Michelle Bowman) đã bỏ phiếu ủng hộ cắt giảm sớm hơn, cho thấy một “làn sóng” thân việc nới lỏng trong hàng thống đốc được bổ nhiệm theo đường lối ôn hòa hơn. Với việc Miran vào hội đồng và áp lực từ Nhà Trắng, nhiều nhà quan sát cho rằng có khả năng sẽ xuất hiện tới ba phiếu bất đồng trong cuộc họp này — một con số chưa từng thấy kể từ cuối thập niên 1980, nếu sự việc xảy ra sẽ phản ánh mức phân hóa chính sách hiếm có trong lịch sử gần đây của Fed. Sự khác biệt này không chỉ là tranh luận kỹ thuật mà còn phản ánh góc nhìn khác nhau về rủi ro lạm phát so với rủi ro suy giảm tăng trưởng

4. “Màn kịch” cạnh tranh nội bộ: ai sẽ là người kế nhiệm Powell?

Ngoài câu chuyện chính sách, một yếu tố khiến không khí thêm ngột ngạt là cuộc đua ngầm cho ghế Chủ tịch Fed. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent được cho là đang rà soát một danh sách nhiều ứng viên — báo cáo nói tới khoảng 11 tên sáng giá — và một số trong số họ hiện diện tại bàn họp hoặc có ảnh hưởng trực tiếp tới các quyết định. Việc nhiều ứng viên tiềm năng cùng góp mặt khiến mọi phát ngôn, mọi lá phiếu đều bị phân tích dưới kính hiển vi chính trị: bên cạnh nội dung chuyên môn còn là “tín hiệu” gửi tới Nhà Trắng và các phe phái trong cuộc đua.

5. Hệ quả với tuyên bố chính sách và cuộc họp báo của Chủ tịch Powell

Thông thường, tuyên bố chính sách và phần họp báo sau đó là công cụ để Chủ tịch Powell duy trì hoặc hàn gắn đồng thuận nội bộ bằng ngôn ngữ thiện chí, làm dịu các lo ngại và hướng dẫn thị trường về các bước tiếp theo. Nhưng trong bối cảnh hiện nay — khi có áp lực chính trị công khai, thành viên mới vừa được bổ nhiệm, và khả năng có nhiều phiếu bất đồng — phần ngôn ngữ “định hướng” (forward guidance) sẽ mang tầm quan trọng quyết định. Nếu phe ủng hộ cắt sâu không thuyết phục được đa số, họ có thể dùng quyền bất đồng để làm suy yếu khả năng Fed thắt chặt thông điệp; ngược lại, nếu họ tạm đồng thuận với cắt 25 điểm, họ sẽ có thể ảnh hưởng mạnh hơn tới ngôn ngữ về các đợt cắt lãi tiếp theo. Điều này khiến không chỉ số quyết định quan trọng, mà cả “cách diễn đạt” trong tuyên bố và họp báo đều trở thành vũ khí chính trị–chính sách

6. Kịch bản chính sách và rủi ro cho độc lập thể chế

Tóm lại, dù một đợt hạ 0,25 điểm phần trăm có vẻ sẽ được thông qua, diễn biến xung quanh thành phần tham dự và áp lực từ bên ngoài đang biến cuộc họp này thành phép thử cho tính độc lập của Fed. Nếu các lá phiếu bị chi phối quá nhiều bởi ý đồ chính trị hoặc cuộc chạy đua kế nhiệm, uy tín và khả năng ra quyết định vô tư của Fed có thể chịu tổn hại lâu dài — điều các cựu quan chức và chuyên gia kinh tế đã cảnh báo. Ngược lại, một tuyên bố rõ ràng, minh bạch và một cuộc họp báo khéo léo có thể giúp khống chế tổn hại tạm thời và giữ cho thị trường bớt đoán già đoán non về tương lai chính sách.

......................................................