Ngày 6/1, Quốc hội Mỹ chính thức xác nhận chiến thắng của ông Donald Trump, đưa ông trở thành tổng thống thứ 47 của Hoa Kỳ. Lễ nhậm chức dự kiến diễn ra vào ngày 20/1 tới, đánh dấu khởi đầu cho một nhiệm kỳ mới đầy kỳ vọng và cũng không ít thử thách. Với sự ủng hộ từ đảng Cộng hòa chiếm đa số ở cả Thượng viện lẫn Hạ viện, ông Trump có cơ hội hiện thực hóa những cam kết quan trọng, bao gồm việc thúc đẩy tiến trình hòa bình giữa Nga và Ukraine.

Lời hứa hòa bình gây chú ý

Trong chiến dịch tranh cử, ông Trump nhiều lần khẳng định rằng ông sẽ nhanh chóng kết thúc xung đột ở Ukraine ngay khi nhậm chức. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, chi tiết về kế hoạch này vẫn là một dấu hỏi lớn. Mặc dù những tuyên bố của ông mang lại hy vọng cho một số bên, đặc biệt là Nga, nhưng cũng làm dấy lên lo ngại về sự thiếu minh bạch và khả năng Kiev sẽ phải nhượng bộ trong quá trình đàm phán.

Nga đã bày tỏ thiện chí đàm phán nhiều lần, dù các điều kiện được đưa ra, như tổ chức hội nghị tại Slovakia – quốc gia thành viên EU phụ thuộc nhiều vào năng lượng Nga, vẫn còn gây tranh cãi. Về phía Ukraine, Tổng thống Zelensky đang tìm kiếm giải pháp ngoại giao để buộc Nga rút quân, thay thế các biện pháp quân sự trước đây.

NATO trước sức ép mới

Sự chuyển giao quyền lực tại Washington dự kiến tác động lớn đến NATO, liên minh quân sự vốn đóng vai trò quan trọng trong hỗ trợ Ukraine. Yêu cầu tăng chi tiêu quốc phòng của các thành viên NATO không phải là mới, nhưng đang trở thành áp lực lớn khi ông Trump trở lại Nhà Trắng.

Hiện tại, nhiều quốc gia NATO đã nâng mức chi tiêu quốc phòng lên ít nhất 2% GDP, với Ba Lan và Estonia là những ví dụ điển hình khi đầu tư trên 3% GDP. Mỹ, dù giảm tỷ lệ chi tiêu quốc phòng xuống 3,38% GDP, vẫn giữ vị thế dẫn đầu nhờ quy mô kinh tế khổng lồ, với ngân sách an ninh năm 2023 lên đến 913 tỷ USD.

Tuy nhiên, ông Trump từng khẳng định cuộc xung đột Nga-Ukraine không phải là "cuộc chiến của nước Mỹ", điều này có thể ảnh hưởng đến mức độ hỗ trợ của Mỹ cho Kiev trong tương lai. Những phát biểu này làm dấy lên mối lo ngại rằng các đồng minh phương Tây có thể dần thu hẹp viện trợ quân sự và tài chính cho Ukraine.

Châu Âu thay đổi lập trường?

Trong khi Mỹ có dấu hiệu thận trọng, một số quốc gia châu Âu cũng đang điều chỉnh thái độ. Đức, nhà cung cấp viện trợ lớn thứ hai cho Ukraine sau Mỹ, vẫn duy trì lập trường không cung cấp tên lửa tầm xa. Pháp gần đây ám chỉ rằng Kiev nên "thực tế" hơn trong các vấn đề lãnh thổ, gợi ý rằng nhượng bộ đất đai có thể là một phần của thỏa thuận hòa bình.

Cựu Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg cũng từng phát biểu rằng một thỏa thuận ngừng bắn lý tưởng nên bao gồm tất cả các vùng lãnh thổ hiện do Nga kiểm soát, như Donetsk, Lugansk, Kherson, Zaporizhzhia và Crimea. Điều này cho thấy sự sẵn sàng của một số nước trong việc linh hoạt trước các yêu cầu từ Moscow, nhằm đạt được hòa bình.

Rủi ro từ sự nhượng bộ

Việc phương Tây giảm dần hỗ trợ cho Ukraine có thể mở đường cho Nga đạt được các mục tiêu chiến lược lớn hơn, như thiết lập hành lang trên bộ nối liền lãnh thổ Nga với Kaliningrad – tiền đồn quan trọng nằm trong EU. Đây là mối đe dọa nghiêm trọng với an ninh châu Âu, đồng thời đặt ra câu hỏi liệu việc nhượng bộ Moscow có thực sự đảm bảo hòa bình lâu dài hay chỉ tạo thêm động lực cho Nga tiếp tục mở rộng ảnh hưởng.

Tương lai mờ mịt

Phong cách lãnh đạo khó đoán của ông Trump làm tăng thêm sự bất định về tương lai chính sách đối ngoại của Mỹ. Mặc dù lời hứa chấm dứt xung đột Nga-Ukraine mang lại hy vọng, nhưng giới phân tích cảnh báo rằng mọi sự nhượng bộ đều tiềm ẩn nguy cơ làm suy yếu Kiev và gây mất ổn định cho cả khu vực.

“Không ai mong muốn cuộc chiến này kéo dài, nhưng cũng không ai muốn thấy nó kết thúc bằng việc Ukraine phải nhượng bộ trước Moscow chỉ để đáp ứng một lời hứa chính trị,” một nhà phân tích bình luận.

Khi ông Trump chuẩn bị nhậm chức, thế giới sẽ theo dõi sát sao những bước đi đầu tiên của ông trong việc định hình lại tương lai xung đột Nga-Ukraine – một bài toán không chỉ đòi hỏi chiến lược dài hạn mà còn cả sự cân bằng lợi ích giữa các bên.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời