Thị trường vĩ mô ngày 27/04/2026: Vai trò Petrodollar, căng thẳng địa chính trị và dịch chuyển dòng vốn toàn cầu

Thị trường vĩ mô ngày 27/04/2026: Căng thẳng Mỹ–Iran tiếp tục leo thang khi đàm phán không đạt tiến triển, trong khi các phân tích cho thấy hệ thống petrodollar không còn đóng vai trò cốt lõi trong nhu cầu USD toàn cầu. Song song, rủi ro địa chính trị lan rộng sang châu Phi, còn Trung Quốc ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận công nghiệp nhờ AI nhưng siết chặt kiểm soát công nghệ.

Vai trò của Petrodollar có phải là thật?

Học thuyết Petrodollar

USD là đồng tiền dự trữ vì dầu bán bằng USD
Dầu bán bằng USD tạo ra nhu cầu mua trái phiếu Mỹ

Eurodollar và Petrodollar

Là hệ thống hoán đổi tiền tệ USD ↔ EUR trong hệ thống ngân hàng châu Âu
Eurodollar tồn tại trước petrodollar, từ năm 1957
Quy mô:

Dollar ngoài nước Mỹ: ~14.000 tỷ USD
Dollar trong hệ thống Mỹ: ~19.000 tỷ USD
Offshore euro: ~3.000 tỷ USD

→ Đây là yếu tố tạo độ sâu của thị trường USD, cho phép sử dụng USD để mua gần như mọi loại tài sản tại phương Tây

Petrodollar bắt đầu

Bối cảnh

Chiến tranh Lạnh
Phương Tây là bên mua dầu chính từ Trung Đông
Khối Warsaw Pact mua dầu từ Liên Xô
Trung Quốc/Ấn Độ chưa có nhu cầu lớn

→ GCC bán dầu vì phương Tây là người mua chính

Cơ chế

Saudi bán dầu bằng USD
Đầu tư vào US Treasuries
Mỹ đảm bảo an ninh

→ Không có thỏa thuận chính thức, chỉ là lợi ích kinh tế
→ Trong thực tế:

Saudi từng bán dầu bằng Sterling
Hiện có giao dịch bằng Yuan

Giai đoạn 1 (1973–1981)

Giá dầu tăng mạnh
GCC tích lũy thặng dư lớn
Gửi tiền vào ngân hàng quốc tế
Ngân hàng cho vay Mỹ Latinh

→ Dẫn tới khủng hoảng nợ Mỹ Latinh đầu 1980s
→ Đến 1981 Saudi bắt đầu thâm hụt ngân sách

Giai đoạn 2 (2003–2015)

Trung Quốc tăng trưởng → dầu >100 USD/thùng
GCC tích lũy thặng dư lần 2
Thặng dư Saudi 2005–2015: >1.000 tỷ USD

→ Giai đoạn “Petrodollar 2.0”

Dòng tiền không vào ngân hàng mà vào tài sản tài chính toàn cầu

Sau 2015

Saudi thâm hụt ngân sách (2024–2025)
Chuyển từ mua trái phiếu → phát hành trái phiếu USD

→ Cạnh tranh trực tiếp với trái phiếu Mỹ

Dòng tích lũy dài hạn

Thặng dư tài khoản vãng lai Saudi:

Gần 0 (1970–2000)
Tăng mạnh (2003–2015)
Giảm dần sau đó

→ Vòng lặp petrodollar chỉ tồn tại trong 2 giai đoạn

Ai tạo nhu cầu USD?

Thặng dư dầu khí 2025:

Kuwait: ~35 tỷ USD
UAE: ~35 tỷ USD
Qatar: ~25 tỷ USD
Saudi Arabia: -33 tỷ USD
Na Uy: ~50 tỷ USD

→ Tổng: ~200 tỷ USD

Thặng dư sản xuất châu Á:

Trung Quốc, Nhật, Hàn, Đài Loan: ~1.500 tỷ USD

→ Gấp 7–8 lần tổng thặng dư GCC và Na Uy

→ Nhu cầu USD đến từ châu Á

Hormuz đóng có lo lắng?

Người thua:

GCC
Iraq, Kuwait, Qatar gần như dừng xuất khẩu
UAE giảm mạnh sản lượng

Người thắng:

Na Uy, Kazakhstan, Azerbaijan, Nga
Canada, Brazil, Colombia, Guyana

→ Các nước thắng:

Giữ tiền trong nước
Không recycle USD

→ GCC phát hành trái phiếu → cạnh tranh với Mỹ

Hệ thống Shadow Banking

~65.000 tỷ USD nợ dạng FX Swap

Cơ chế

Hoán đổi tiền tệ (ví dụ VND ↔ USD)
Không ghi nhận là nợ

Mục đích

Vay USD gián tiếp
Hedge tỷ giá
Cung cấp thanh khoản USD

Giao dịch USD toàn cầu

~9.6 nghìn tỷ USD/ngày

73% là swap & spot

→ USD là công cụ:

Thanh toán
Tài trợ
Giao dịch

Kết luận

Petrodollar chỉ tồn tại trong thời gian ngắn
USD mạnh vì:

Độ sâu thị trường
Thanh khoản
Hệ thống tài chính

→ Nhu cầu USD:

Thương mại: châu Á
Giao dịch: châu Âu
Vay vốn: toàn cầu

Đàm phán Mỹ – Iran: Chưa có tiến triển

Iran đề xuất mở Hormuz đổi lấy Mỹ gỡ phong tỏa nhưng hoãn đàm phán hạt nhân tới hòa bình

Đề xuất được chuyển tới Mỹ thông qua Pakistan
Donald Trump nhiều khả năng không đồng ý

Marco Rubio: Mỹ không chấp nhận Iran kiểm soát và thu phí ở Hormuz

Xem đây là tuyến hàng hải quốc tế

Triển khai quân sự Mỹ

3 tàu sân bay ngoài khơi Iran có diện tích bề mặt tổng cộng ~57,000 m² (14 acres)
2 tàu sân bay đổ bộ nhỏ, tổng diện tích đường băng ~72.000 m²
Tàu sân bay Theodore Roosevelt đã hoàn thành xong tập huấn và sẵn sàng nhận nhiệm vụ kể từ ngày 24 - Hải Quân Mỹ

→ Đưa số lượng tàu sân bay Mỹ có thể triển khai thêm (đang không bảo trì hoặc làm nhiệm vụ nào khác) lên con số 3

Trong 12 tàu:

4 bảo trì
3 sẵn sàng
3 Trung Đông
1 Nhật Bản
1 thử nghiệm

Hiện có ít nhất 15 máy bay C-17 Globemaster III

Các chuyến bay di chuyển tới và từ Trung Đông qua Đức

Israel không kích Lebanon

Dù lệnh ngừng bắn vẫn còn hiệu lực, IDF gia tăng và mở rộng không kích.

Nhắm vào Beqaa và miền Nam Lebanon

→ Đáp trả các cuộc tấn công liên tiếp của Hezbollah (có một vụ drone gây chết người)

Mali có thể sụp đổ

Liên minh Hồi Giáo Cực Đoan tấn công đồng loạt thủ đô Bamako và nhiều thành phố
Bộ trưởng Quốc phòng Mali bị ám sát
Phía Bắc: Kidal thất thủ, lính Nga Africa Corps rút lui

→ Có thể là thất bại thứ 4 của Nga sau:

Syria (cuối năm 2024)
Iran (06/2025 và hiện tại)
Venezuela (12/2025)

JNIM kiểm soát Tessit

Quân đội Mali đầu hàng
Nga rút theo thỏa thuận

Ủng hộ nhân sự FED

Thom Tillis ủng hộ Kevin Warh sau khi DOJ tuyên bố kết thúc điều tra Jerome Powell

→ Dự kiến Kevin Warsh được phê chuẩn trước 15/5 (khi nhiệm kỳ của Powell kết thúc)

Đấu giá trái phiếu 5 năm ở mức trung bình

Quy mô: 70 tỷ USD
FED đáo hạn: 8.8 tỷ
Lãi suất: 3.955% (+0.5bps tail)

11 lần liên tiếp bị tail

Bid-to-cover: 2.330, cao hơn 2.287 phiên trước

Nhưng vẫn dưới mức trung bình 6 phiên 2.348

Nước ngoài: 72.3% từ 61.9% phiên trước

Cao hơn mức trung bình 62.1%, mức cao nhất kể từ 05/2025

Nội địa: 15.03%
Dealers: 12.7% (thấp nhất từ 01/2026)

Đấu giá trái phiếu 2 năm ổn định

Quy mô: 69 tỷ USD
FED đáo hạn: 8.6 tỷ
Lãi suất: 3.812% (+0.1bps tail)

Cải thiện mạnh so với +1.8 bps tháng trước

Bid-to-cover: 2.653, cao hơn 2.440 phiên trước

Cao hơn trung bình gần đây: 2.61%

Nước ngoài: 56.48%, giảm từ 59.38% phiên trước
Nội địa: 31.65%, tăng mạnh từ 16.50% phiên trước
Dealers: 11.87%, giảm từ 24.12% phiên trước

Fed Dallas: Sản xuất Texas tháng 4 tăng mạnh

Chỉ số sản xuất: 19 (tăng mạnh từ 6.8 tháng trước)

Chỉ số hoạt động chung: -2.3 (dưới dự báo +0.9 và -0.2 tháng trước)

Kỳ vọng 6 tháng: +34.6 (từ 35.7)
Triển vọng doanh nghiệp: +3.0 (tăng 6.5 điểm, quay lại dương)

Cụ thể:

Trung Quốc: Lợi nhuận công nghiệp tăng nhờ AI

Tháng 3: +15.8% YoY (nhanh nhất 6 tháng)
Q1: +15.5% YoY (khởi đầu năm mạnh nhất từ 2018)
Động lực chủ yếu nhờ AI và Chip

Sản xuất thiết bị: +21%
Công nghệ cao: +47.4%
Cáp quang: +336.8%

Trung Quốc chặn thương vụ AI

NDRC cấm Meta mua Manus ($2 tỷ)

Nhằm ngăn công ty Mỹ thâu tóm nhân tài và IP AI Trung Quốc

Manus:

Startup AI đóng cửa tại Trung Quốc (07/2025)
Chuyển sang Singapore để né hạn chế đầu tư Mỹ và né quy định chuyển IP và vốn của Trung Quốc
Meta đã bắt đầu tích hợp công nghệ Manus