Trung Quốc Chuyển Hướng Nguồn Cung Dầu Sau Khi Dòng Dầu Venezuela Bị Gián Đoạn: Iran Trở Thành “Giải Pháp Cứu Cánh”?

Nguồn cung dầu thô giá rẻ từ Venezuela – vốn là một trong những trụ cột đảm bảo an ninh năng lượng cho Trung Quốc – đang đứng trước rủi ro gián đoạn sau khi Mỹ tiến hành chiến dịch bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro và tái định hướng dòng xuất khẩu dầu của Caracas. Các nhà phân tích và thương nhân thị trường cho rằng trong bối cảnh này, các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc có thể nhanh chóng tăng nhập khẩu dầu thô nặng từ Iran và Nga nhằm thay thế dầu Venezuela trong những tháng tới.

Nguồn cung Venezuela đối mặt với biến động lớn

Ngày 6/1, Tổng thống Donald Trump thông báo rằng chính quyền Mỹ và Caracas đã đạt được thỏa thuận xuất khẩu tới 2 tỷ USD dầu thô Venezuela sang thị trường Mỹ, theo Reuters. Đây là một bước ngoặt lớn, bởi trước đó Mỹ đã siết chặt các biện pháp phong tỏa xuất khẩu đối với Venezuela. Động thái này không chỉ giúp Washington tiếp cận nguồn dầu giá rẻ mà còn đe dọa lượng dầu mà Trung Quốc thường nhận được từ quốc gia Nam Mỹ này.

Thông tin thị trường cho thấy các tàu chở dầu bị áp lệnh trừng phạt đã có hơn một chục chiếc rời Venezuela vào đầu tháng 1, mang theo khoảng 12 triệu thùng dầu và nhiên liệu hướng về châu Á. Tuy nhiên, dữ liệu vận tải cho thấy các hoạt động bốc hàng tại các cảng chính của Venezuela cho chặng tới châu Á đã ngừng lại từ ngày 1/1, phản ánh sự gián đoạn trong dòng dầu thương mại truyền thống.

Trung Quốc, nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, đã nhập khoảng 389.000 thùng/ngày dầu từ Venezuela trong năm 2025, tương đương khoảng 4% tổng lượng nhập khẩu theo đường biển của nước này. Điều này chứng tỏ dầu Venezuela – dù chỉ chiếm phần nhỏ trong tổng khối lượng – vẫn là nguồn cung quan trọng đặc biệt với các nhà máy lọc dầu nhỏ.

Các nhà máy lọc dầu độc lập (teapots) chịu ảnh hưởng nặng nhất

Các nhà máy lọc dầu độc lập tại Trung Quốc – hay gọi là “teapots” – vốn nhạy cảm với chi phí đầu vào và phụ thuộc vào dầu thô nặng chất lượng thấp giá rẻ như của Venezuela, đang chịu áp lực lớn nhất từ sự thay đổi này. Theo nhà phân tích June Goh từ Sparta Commodities, việc mất quyền tiếp cận dầu thô Venezuela có thể làm giảm đáng kể các lô dầu giá rẻ mà họ thường nhập khẩu.

Tuy vậy, June Goh và một số chuyên gia khác vẫn lạc quan rằng nguồn cung dầu thô từ Nga và Iran hiện rất dồi dào, giúp các nhà máy này không cần phải trả giá cao hơn cho dầu thô từ thị trường không bị trừng phạt – điều vốn không mang lại lợi thế kinh tế thực sự cho họ.

Iran nổi lên như nguồn thay thế chủ đạo

Trong bối cảnh nguồn cung từ Venezuela eo hẹp, dầu thô nặng của Iran đang được xem như nguồn thay thế rẻ nhất và sẵn có cho các teapot Trung Quốc. Theo các thương nhân, dầu thô nặng Iran hiện được định giá thấp hơn khoảng 10 USD mỗi thùng so với giá Brent trên sàn ICE, khiến nó trở thành lựa chọn hấp dẫn về chi phí.

Các chuyên gia của hãng dữ liệu Kpler cho biết lượng dầu Venezuela đang neo đậu trên các tàu chở dầu tại châu Á vẫn đủ để đáp ứng nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc trong khoảng 75 ngày tới, điều này giúp giảm thiểu nguy cơ tăng giá trong ngắn hạn đối với các nguồn thay thế. Tuy nhiên, sau thời gian này, dòng cung sẽ cần được lấp đầy bằng các loại dầu khác.

Ngoài Iran và Nga, thị trường nhập khẩu dầu của Trung Quốc còn có thể hướng đến các nguồn không chịu trừng phạt khác, bao gồm Canada, Brazil, Iraq và Colombia. Một số thương nhân thị trường nhận định các nguồn này có thể trở nên hấp dẫn hơn khi dòng dầu Venezuela bị siết chặt, nhờ các chiết khấu giá so với tiêu chuẩn thị trường.

Trong ngắn hạn, hầu hết khách hàng Trung Quốc vẫn chưa bắt đầu tìm kiếm thay thế một cách rõ rệt, phần lớn vì dầu của Venezuela còn tồn trên đường vận chuyển và các hợp đồng dài hạn vẫn đang được xem xét. Dù vậy, xu hướng dịch chuyển sang dầu Iran và dầu từ các nguồn khác sẽ rõ nét hơn vào khoảng tháng 3-4 tới, theo nhận định của không ít chuyên gia.

Kết luận

Biến động chính trị tại Venezuela và việc Mỹ tái định hướng dòng dầu Venezuela sang thị trường nội địa Mỹ đang làm thay đổi đáng kể bản đồ thương mại dầu toàn cầu. Trung Quốc – đặc biệt các nhà máy lọc dầu độc lập – nhiều khả năng sẽ đẩy mạnh nhập khẩu dầu thô từ Iran và Nga, đồng thời tìm thêm các nguồn không bị trừng phạt khác để thay thế nguồn cung từ Venezuela. Quyết định này phản ánh cả yếu tố kinh tế – tìm nguồn dầu giá rẻ – lẫn yếu tố địa chính trị – điều chỉnh chiến lược năng lượng trong bối cảnh quan hệ quốc tế diễn biến phức tạp

..........................................

Tham gia room hàng hoá ngay