Nga đối mặt với khủng hoảng nhiên liệu do UAV Ukraine tập kích

Nga, quốc gia đứng đầu thế giới về xuất khẩu năng lượng, hiện đang trải qua tình trạng thiếu hụt xăng dầu nghiêm trọng khi các cuộc tập kích bằng UAV của Ukraine liên tiếp nhắm vào cơ sở lọc dầu trên khắp lãnh thổ. Trong nhiều tháng qua, Kiev đã tăng cường tấn công cơ sở năng lượng của Nga để đáp trả các đòn không kích vào hạ tầng điện và nhiên liệu của Ukraine.

Theo phân tích của BBC, kể từ tháng 1 đến nay, có khoảng 21 trong tổng số 38 nhà máy lọc dầu lớn của Nga bị tấn công, với số vụ thành công tăng 48% so với năm 2024. Những cuộc tấn công này đã khiến hệ thống năng lượng của Nga chịu áp lực lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung nhiên liệu nội địa.

Ukraine coi tấn công năng lượng là chiến lược buộc Nga đàm phán

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết việc gây thiệt hại cho ngành công nghiệp dầu khí Nga là biện pháp then chốt nhằm buộc Moskva ngồi vào bàn đàm phán. Ông khẳng định các vụ tập kích vào nhà máy lọc dầu, kho chứa và mỏ dầu của Nga là “biện pháp trừng phạt hiệu quả và nhanh nhất”, đồng thời cho rằng chúng đã làm suy yếu đáng kể năng lực sản xuất năng lượng của Nga, gây khó khăn cho nỗ lực chiến tranh của nước này.

Phân tích của BBC cho thấy, tháng 8 là thời điểm ghi nhận số lượng tấn công kỷ lục với 14 nhà máy lọc dầu Nga bị nhắm mục tiêu, trong khi tháng 9 vẫn có 8 cơ sở bị tập kích. Sự gia tăng này diễn ra cùng thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump nỗ lực trung gian hòa giải nhằm đạt được thỏa thuận ngừng bắn giữa Kiev và Moskva.

Các cuộc tấn công lan sâu vào lãnh thổ Nga

Nhiều cuộc tấn công của Ukraine đã vươn tới các khu vực nằm sâu trong lãnh thổ Nga. Cuối tháng 9, Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) xác nhận đã hai lần tấn công thành công nhà máy lọc dầu Neftekhim Salavat của tập đoàn Gazprom tại vùng Bashkortostan, cách biên giới Ukraine hơn 1.100 km. Hình ảnh vệ tinh cho thấy khói đen dày đặc bốc lên từ cơ sở này sau các vụ nổ.

Ngoài ra, nhiều nhà máy trọng điểm khác cũng bị nhắm mục tiêu. Cơ sở lọc dầu gần Volgograd bị tấn công tới 6 lần trong năm nay, khiến nhà máy phải ngừng hoạt động một tháng sau vụ tập kích hồi tháng 8. Nhà máy Ryazan gần Moskva, với công suất khoảng 340.000 thùng mỗi ngày, đã bị UAV Ukraine tấn công 5 lần kể từ đầu năm 2025.

Cựu Thứ trưởng Năng lượng Nga Vladimir Milov, hiện là chính trị gia đối lập lưu vong, cho rằng chiến dịch UAV của Ukraine hướng tới hai mục tiêu: các nhà máy lọc dầu lớn phục vụ dân sự và các cơ sở gần biên giới cung cấp nhiên liệu cho quân đội Nga ở tiền tuyến.

Nhiều nhà máy lọc dầu Nga buộc phải ngừng hoạt động

Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết các nhà máy lọc dầu tại Samara và Saratov đóng vai trò quan trọng trong hoạt động hậu cần quân sự của Nga. Trong những tuần gần đây, cả hai khu vực này đều bị tấn công, khiến hai trong ba nhà máy tại Samara phải ngừng hoạt động.

Theo BBC, ít nhất 10 nhà máy lọc dầu Nga đã phải dừng hoạt động hoàn toàn hoặc một phần kể từ tháng 8, khiến sản lượng nhiên liệu của Nga sụt giảm mạnh. Reuters cho biết có những thời điểm sản lượng lọc dầu của Nga giảm tới 20%. Nhật báo kinh doanh Nga RBC dẫn nguồn từ cơ quan phân tích Seala cho biết gần 40% công suất lọc dầu trên toàn quốc bị đình trệ, chủ yếu do hư hại sau các vụ tập kích bằng UAV. Đại diện Seala, ông Vladimir Nikitin, cho rằng 70% nguyên nhân khiến các cơ sở phải ngừng hoạt động là do các cuộc tấn công từ Ukraine, đồng thời việc bảo trì định kỳ tại một số cơ sở cũng bị hoãn lại để duy trì hoạt động sản xuất.

Thị trường xăng dầu Nga rơi vào khủng hoảng

Theo nhật báo Kommersant, Nga đang thiếu hụt khoảng 20% nhu cầu xăng hàng tháng, tương đương 400.000 tấn trong tổng số 2 triệu tấn tiêu thụ. Nhiều khu vực trong nước ghi nhận tình trạng khan hiếm nhiên liệu nghiêm trọng, với hình ảnh hàng dài xe nối đuôi nhau tại các trạm xăng ở vùng Viễn Đông và trên tuyến đường cao tốc nối St. Petersburg với Moskva.

Một số trạm xăng đã buộc phải đóng cửa “để chờ khủng hoảng qua đi”, trong khi ở bán đảo Crimea, chính quyền phải áp dụng biện pháp giới hạn, cho phép mỗi tài xế chỉ được mua 5 gallon (gần 19 lít) xăng mỗi lần.

Để bù đắp nguồn cung, Nga đã tăng nhập khẩu xăng từ Belarus thêm 36% so với năm ngoái. Trong tháng 9, lượng nhập khẩu tăng 168% so với các tháng trước, tuy nhiên vẫn chưa đủ đáp ứng nhu cầu nội địa. Bộ trưởng Năng lượng Nga Alexander Novak đã đề xuất tăng cường nhập khẩu từ Belarus và tạm thời loại bỏ thuế nhập khẩu đối với nhiên liệu từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore. Chính phủ Nga cũng gia hạn lệnh cấm xuất khẩu xăng và dầu diesel đến cuối năm nhằm đảm bảo nguồn cung trong nước, trong bối cảnh ít nhất 10 khu vực bị ảnh hưởng.

Nga khẳng định tình hình vẫn trong tầm kiểm soát

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov khẳng định chính phủ đang áp dụng “các biện pháp cần thiết” để khắc phục tình trạng thiếu hụt nhiên liệu. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế trong nước cảnh báo nguy cơ khủng hoảng xã hội nếu tình hình kéo dài. Nhà kinh tế Vyacheslav Shiryaev cho rằng “khi người dân phải dừng xe vì cả năm trạm xăng đều hết nhiên liệu, sự bất mãn có thể lan rộng”.

Giới phân tích cho rằng dù các cuộc tập kích chưa đủ để làm Nga thất bại trong chiến dịch quân sự, chúng đã gây áp lực lớn lên nền kinh tế và hậu cần của Moskva. Ông Justin Crump, Giám đốc điều hành công ty tư vấn rủi ro Sibylline, nhận định đây là “chiến dịch cốt lõi” của Ukraine, cho thấy nỗ lực có tính toán nhằm làm suy yếu khả năng chiến đấu và tài chính của Nga.

“Chiến dịch này có thể không khiến Nga thua ngay, nhưng chắc chắn đang khiến Moskva chịu thêm tổn thất nặng nề trong cuộc xung đột kéo dài,” ông Crump nhận định.